Hlutverkaheiti – íslenska

Íslenskt heiti	Enskt heiti	Kóði	Skýring / umfangslýsing
(aðild – notið þrengri heiti)	contributor	ctb	Notið nákvæmari heiti, t.d. ritstjórn, þýðandi, myndhöfundur
arkitekt	architect	arc
balletthöfundur N danshöfundur	choreographer	chr
brúðuleikstjóri N leikbrúðustjórnandi	puppeteer	ppt
búningahönnun	costume designer	cst
dansari	dancer	dnc
danshöfundur	choreographer	chr	Sá sem semur ballett eða annað dansverk sem ætlað er til flutnings, t.d. í leikhúsi
dreifingaraðili	distributor	dst	Aðili sem ber ábyrgð á dreifingu útgefins efnis (einkum tónlistar, kvikmynda og hljóðbóka)
endursögn N stytting eða höfundur	abridger eða author	abr eða aut
flytjandi	performer	prf	Notað um skipulagsheild, t.d. hljómsveit eða kór. Notað um einstaklinga þegar ekki er hægt að greina þrengra heiti, t.d. leikari, lesari, sögumaður, dansari, hljóðfæraleikari, söngvari
forlag N útgefandi	publisher	pbl
framleiðandi	producer	pro	Notað um framleiðanda kvikmynda, leikverka, hljóðrita o.s.frv., bæði einstakling og skipulagsheild
framleiðandi prentefnis	manufacturer	mfr	Notað um skipulagsheild sem framleiðir einkum óútgefið efni, t.d. fjölfaldað kennsluefni
grafíklistamaður N myndlistarmaður	artist	art
handritshöfundur	screenwriter	aus	Höfundur kvikmyndahandrits og leikhandrits
hljóðfæraleikari	instrumentalist / musician	itr – mus	Notað um hljóðfæraleikara, einleikara og undirleikara
hljóðupptaka N upptaka	recordist	rcd
hljómsveitarstjóri N stjórnandi	conductor	cnd
hreyfimyndagerð	animator	anm	Notað um myndlífgun, þ.e. þegar teiknimyndapersónur eða leikbrúður eru látnar hreyfast líkt og lifandi verur
höfundur	author	aut	Notað um höfund og meðhöfund texta, óháð miðlun
höfundur eftirmála N höfundur viðprents	author of afterword	aft
höfundur endursagnar N höfundur			Endursögn hugverks, þar sem veruleg breyting er gerð á upprunalegu hugverki, telst nýtt hugverk. Til dæmis þegar gerð er myndabókarútgáfa eða léttlestrarefni sem byggt er á klassískum bókmenntum eða áður útgefnum skáldsögum. Sé eingöngu um styttingu að ræða er skráð á upprunalegan höfund og sá sem styttir er færður í 700 með hlutverkið stytting
höfundur formála N höfundur viðprents	writer of preface	wpr
höfundur handrits N handritshöfundur	screenwriter	aus
höfundur inngangs N höfundur viðprents	writer of introduction	win
höfundur óperutexta	librettist	lbt	Notað við skráningu á tónlist
höfundur söngtexta	lyricist	lyr	Notað við skráningu á tónlist
höfundur viðprents	author of introduction	aui – aft -win – wpr	Viðprent er notað um viðbótarefni, t.d. formála, inngang og eftirmála eftir aðra en höfund megintexta
hönnun	designer	dsr	Mótun eða skipulag hluta, mannvirkja eða umhverfis til framleiðslu eða byggingar þar sem sameinað er fagurfræðilegt og hagkvæmt gildi
kápuhönnun	bookjacket designer	bjd	Einkum notað um íslenskar bækur ef kápa sér sérstaklega vegleg og hönnuður kemur fram
klippari	film editor	flm	Sá sem klippir kvikmynd. Notað við skráningu á kvikmyndum
kortagerð	cartographer	ctg
kórstjóri N stjórnandi	conductor
kvikmyndaframleiðandi N framleiðandi	producer	pro
kvikmyndagerðarmaður	filmmaker	fmk	Sá sem býr til kvikmynd og ber sem einstaklingur ábyrgð á tilurð og allri framkvæmd vegna kvikmyndarinnar
kvikmyndaleikstjóri N leikstjóri	director	drt
kvikmyndataka	cinematographer	cng
kvikun N hreyfimyndagerð	animator	anm
kynnir á skjá	onscreen presenter	osp	Notað um aðila sem birtist í mynd og kynnir eða segir frá (t.d. Ómar Ragnarsson í Stiklum eða Attenburough þar sem hann birtist í mynd)
leikari	actor	act
leikbrúðustjórnandi	puppeteer	ppt
leikkona N leikari	actor	act
leikstjóri	director / film director	drt – fmd	Leikstjóri kvikmynda og leikverka
leirlistarmaður N myndlistarmaður	artist	art
lesari	narrator	nrt	T.d. lesari hljóðbókar eða þulur í sjónvarpsþætti
listmálari N myndlistarmaður	artist	art
ljósmyndari	photographer	pht
meðhöfundur N höfundur	author	aut
myndhöfundur	illustrator	ill
myndlistarmaður	artist	art	Notað um listmálara, grafíklistamenn og leirlistarmenn
myndlífgun N hreyfimyndagerð	animator	anm
myndskreytari N myndhöfundur	illustrator	ill
óperutexti N höfundur óperutexta	librettist	lbt
ráðgjöf	consultant	csl
ritnefnd N ritstjórn	editor	edt – edc
ritstjóri N ritstjórn	editor	edt – edc
ritstjórn	editor	edt – edc	Ritstjóri/ritstjórn greinasafns, fjölbindaverks eða tímarits, t.d. umsjón eða endurskoðun útgáfu, skýringar eða val efnis
safnari N samantekt	compiler	com
samantekt	compiler	com	Notað um þann sem safnar, velur og skipuleggur verk, t.d. ritaskrá
samið fyrir	dedicatee	dte	Notað um tónlistarmann sem tónverk er samið fyrir
(samstarfsaðili – notið þrengri heiti)	collaborator		Notið nákvæmari heiti, t.d. ritstjórn, þýðandi, myndhöfundur
(skapari – notið þrengri heiti)	creator	cre	Notið þrengra heiti, t.d. höfundur eða tónskáld
skrifari	transcriber	trc	Notað um þann sem skrifar upp texta útfærslu (expression) án þess að breyta innihaldi eða bæta við, t.d. þann sem skrifar upp handrit
spyrill	interviewer	ivr
stafagerð	letterer		Notað um myndskreytara sem sér um að teikna texta og hljóð í myndasögum
stjórnandi	conductor	cnd	Notað um hljómsveitarstjóra og kórstjóra
stjórnvald	enacting jurisdiction	enj
styrktaraðili	sponsor	spn
stytting	abridger	abr	Notað til að gera grein fyrir styttum útgáfum. Hlutverkið stytting á ekki heima í sviði 100, nema skapari hugverksins hafi líka séð um að stytta þá útgáfu sem skráð er. Notist ekki þegar um verulega breytingu á upprunalegu hugverki er að ræða. Þá á hlutverkið höfundur við
sýningarstaður	host institution	his	Notað t.d. um leikhús, listasafn eða tónleikasal þar sem listviðburður á sér stað
sýningarstjórn	curator	cur	Notað um t.d. stjórnanda listsýningar
sögumaður	storyteller	stl	Notað um framsögn og lestur með leikrænni tjáningu. Notið lesari í vafatilfellum
söngkona N söngvari	singer	sng
söngtextar N höfundur söngtexta	lyricist	lyr
söngvari	singer	sng
til heiðurs	honoree	hnr	Notað um þann sem heiðurs- og afmælisverk eru skrifuð fyrir
tónskáld	composer	cmp
upptaka	recordist	rcd	Notað um þann sem tekur upp hljóð eða mynd
útgefandi	publisher / issuing body	pbl – isb	Forleggjari, forlag, bókaútgefandi, útgefandi tónlistar o.s.frv.
útsetning	arranger	arr	Útsetning tónlistar
útskriftaraðili	degree granting institution	dgg	Stofnun sem útskrifar/veitir háskólagráðu
verkbeiðandi	commissioning body		Aðili sem verk er unnið fyrir
verktaki	contractor	ctr
viðmælandi	interviewee	ive
viðtakandi	addressee	rcp	Notað um viðtakanda sendibréfa
þáttastjórnandi	host	hst	Notað um útvarps- og sjónvarpsþáttastjórnendur sem fá til sín gesti (t.d. Gísli Marteinn Baldursson og Egill Helgason)
þulur N lesari	narrator	nrt
þýðandi	translator	trl

Þýðingarteymi RDA valdi hlutverkaheiti á íslensku til skráningar í Gegni. Tillögum um fleiri heiti úr MARC Code List for Relators eða RDA Toolkit Relationship Designators má beina til Rögnu Steinarsdóttur, ragna.steinarsdottir (hjá) landsbokasafn.is.
Hlutverkalistinn inniheldur valorð og vikorð sem raðað er í stafrófsröð. Valorðin eru heiti á hlutverkum sem notuð eru í deilisviði e í marksviðum 100, 110, 700 og 710. Vikorðin sem vísað er frá eru skáletruð. Innan sviga eru yfirheiti sem einnig er vísað frá.
Þýðinguna unnu Hildur Gunnlaugsdóttir, Ragna Steinarsdóttir og Sigrún J. Marelsdóttir.