Sungin eða leikin tónlist, hljóðrituð og yfirfærð á aðgengilegt snið fyrir notendur. Hljóðrituð tónlist getur verið í nokkrum mismunandi útfærslum, t.d. hljómdiskar (CD, MP3), hljómplötur (LP, EP, SP), snældur, USB lyklar, niðurhal/streymi af vef. Sama upptaka getur líka komið út á fleiri en einni útfærslu. Talað mál, náttúruhljóð og gervihljóð eru skráð sem hljóðbækur.
Hljóðrituð tónlist fær gildið j (Musical sound recording) í sæti 06 í LDR.
Talað mál, tónlist, söngur
Erfitt getur reynst að greina á milli hljóðritaðrar tónlistar og hljóðbóka sem innihalda tónlist. Viðfang skal skrá sem hljóðritaða tónlist þegar tónlistin er aðalatriði eða meirihluti efnis á viðfanginu, t.d. tónlistarævintýri. Ef aðalatriðið er talað mál eða meirihluti efnisins skal skrá viðfangið sem hljóðbók, t.d. barnaleikrit með tónlist og söng. Þetta getur oft verið á mjög gráu svæði.
Nokkur grundvallaratriði samkvæmt RDA
Aðalheimild lýsingar er diskurinn sjálfur, snældan eða hljómplatan. Annars eru upplýsingar teknar af hulstri viðfangs, kápu eða bæklingi. Eingöngu á að setja upplýsingar innan hornklofa ef þær eru fengnar annars staðar frá en af viðfanginu sjálfu (diski, hulstri, kápu eða bæklingi).
Hvert útgáfuform (CD, MP3, hljómplata, snælda o.s.frv.) er skráð í sérstakri færslu. Eingöngu skal skrá ólík útgáfuform í sömu færslu ef þau eru saman í öskju.
Svið 024 1#, strikamerki framleiðanda skal alltaf skrá sé það til staðar. Fyrri vísir ýmist 1 eða 3 (12 eða 13 stafa strikamerki)
Svið 028 00, útgáfunúmer skal alltaf skrá sé það til staðar og jafnframt auðkenna útgáfuform í deilisviði $$q
Svið 041 ?#, nota skal deilisvið $$d (kóði fyrir sungið mál) í stað deilisviðs $$a. Önnur deilisvið notuð eftir þörfum
Svið 300 ##, orðið hljómdiskur kemur í stað geisladisks
Skammstafanir eru einskorðaðar við:
a) að þær séu settar fram á viðfanginu
b) tíma, mælieiningar o.fl. hefðbundnar skammstafanir
c) tegund forms (auðkenni) eins og CD, MP3, LP og EP sem verður áfram skammstafað í sviði 028 og 300
d) SATB (soprano, alto, tenor, bass)
Stakir titlar innan viðfangs í sviði 700/710/740
Svið 700/710, notað ef viðfangið er ekki greiniskráð, líkt og gert er með íslenska tónlist. Það þarf að tengja titil hvers lags aftan við nafnmynd og hlutverk hvers og eins skapara (tónskálds / höfundar söngtexta / höfundar óperutexta). Ef frummálstitill er þekktur skal skrá hann hér fyrir aftan nafnmynd tónskáldsins.
Til að gera staka titla innan viðfangs leitarbæra þarf að skrá titil á frummáli eða þekktasta titil í deilisvið $$t. Þegar sami einstaklingur/skipulagsheild á bæði lag og texta er fyrst sett hlutverkið tónskáld (composer) í deilisvið $$e og síðan höfundur söngtexta (lyricist) / höfundur óperutexta (librettist). Ef margir einstaklingar deila með sér ábyrgðaraðild á tónverki er gott að raða þeim saman tónverk fyrir tónverk. Þetta gerir bæði einstaklinginn/skipulagsheildina og lagið sjálft leitarbært. Þetta getur orðið mjög viðamikið þegar um er að ræða ógreiniskráðar safnplötur eða hljóðrit með mörgum ábyrgðaraðilum.
Einungis skal nota deilisvið $$t þegar um er að ræða tónskáld, höfunda óperutexta og höfunda söngtexta. Jafnframt þarf að greina, ef um marga flytjendur er að ræða, hver flytur hvaða lag. Það er hægt að gera í sviði 505, eins og áður var gert. Það má alls ekki tengja deilisvið $$t við flytjanda. Þetta á einkum við um erlent efni, þar sem efni sem er útgefið á Íslandi eða er Íslandstengt (erlend útgáfa) er greiniskráð.
Séríslenskt frávik frá RDA – viðföng skráð á titil
Samkvæmt RDA má ekki skrá viðfang á flytjanda heldur á að skrá á skapara (tónskáld) og þá einungis ef tónskáld á aðild að öllum verkum á viðfanginu, annars skal skrá á titil. Með því móti væru viðföngin ýmist skráð á tónskáld (ef hann skapaði öll lögin á viðfanginu) eða titil (ef tónskáld skapaði næstum allt). Því lagði tónlistarhópurinn það til við skráningarráð og fékk samþykkt að tónlistarviðföng verði skráð á titil (eins og kvikmyndir). Í tveimur tilvikum má þó skrá viðfang á tónskáld:
- Tónskáld sígildra stórra tónverka (t.d. óperur, óperettur, óratoríur, sinfóníur o.s.frv.) skal skrá í svið 100. Hins vegar ef fleiri en eitt klassískt tónskáld eiga verk á sama viðfanginu skal skrá á titil. Það má aldrei skrá á flytjanda.
- Íslensk tónverk eru greiniskráð hvort sem um klassísk verk, jass, dægurtónlist o.s.frv. er að ræða. Þá skal skrá tónskáld í svið 100 í greinifærslum. ATH. íslensk tónlist er ekki lengur greiniskráð hjá Lbs-Hbs
Vinnulag í 100/700/710 sviðum
Ágætt vinnulag er að telja ávallt upp hlutverk í sömu röð. Tónskáld (composer) skal alltaf koma á undan höfundur söngtexta (lyricist) / höfundur óperutexta (librettist) ef sami einstaklingur eða sama skipulagsheild uppfyllir þessi hlutverk. Einnig er gott að venja sig á þegar flutningur er skráður að láta söngvari (singer) koma á undan hljóðfæraleikari (instrumentalist) ef söngurinn er aðalatriði hjá flytjandanum. Ef sami aðili er bæði hljóðfæraleikari og söngvari er valið það hlutverk fyrst sem er aðalatriði. Ef skrá þarf önnur hlutverk t.d. útsetning (arranger) útgefandi (publisher) koma þau þar á eftir
Einstaklingur fær hlutverkið flytjandi (performer) þegar ekki er hægt að greina þrengra heiti.
Hlutverkið flytjandi (performer) er notað um skipulagsheild (hljómsveit o.s.frv.). Ef hlutverk tiltekinna meðlima skipulagsheildar er greint er notað hljóðfæraleikari (instrumentalist) og/eða söngvari (singer).