Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn

Hlutverkaheiti – enska

Enskt heiti KóðiÍslenskt heitiSkýring / umfangslýsing
abridgerabrstyttingNotað til að gera grein fyrir styttum útgáfum. Hlutverkið stytting á ekki heima í sviði 100, nema skapari hugverksins hafi líka séð um að stytta þá útgáfu sem skráð er. Notist ekki þegar um verulega breytingu á upprunalegu hugverki er að ræða. Þá á hlutverkið höfundur við
actoractleikari
addresseercpviðtakandiNotað um viðtakanda sendibréfa
animatoranmhreyfimyndagerðNotað um myndlífgun, þ.e. þegar teiknimyndapersónur eða leikbrúður eru látnar hreyfast líkt og lifandi verur
architectarcarkitekt
arrangerarrútsetningÚtsetning tónlistar
artistartmyndlistarmaðurNotað um listmálara, grafíklistamenn og leirlistarmenn
authorauthöfundurNotað um höfund og meðhöfund texta, óháð miðlun
(author of afterword)afthöfundur viðprentsNotið höfundur viðprents
author of introductionauihöfundur viðprentsViðprent er notað um viðbótarefni, t.d. formála, inngang og eftirmála eftir aðra en höfund megintexta
cartographerctgkortagerð
choreographerchrdanshöfundurSá sem semur ballett eða annað dansverk sem ætlað er til flutnings, t.d. í leikhúsi
cinematographercngkvikmyndataka
(collaborator) (samstarfsaðili – notið þrengri heiti) Notið nákvæmari heiti, t.d. ritstjóri, þýðandi, myndhöfundur
commissioning bodyverkbeiðandiAðili sem verk er unnið fyrir
compilercomsamantektNotað um þann sem safnar, velur og skipuleggur verk, t.d. ritaskrá
composercmptónskáld
conductorcndstjórnandiNotað um hljómsveitarstjóra og kórstjóra
consultantcslráðgjöf
(contributor)ctb(aðild – notið þrengri heiti)Notið nákvæmari heiti, t.d. ritstjóri, þýðandi, myndhöfundur
contractorctrverktaki
costume designercstbúningahönnun
cover designercovkápuhönnunEinkum notað um íslenskar bækur ef kápa sér sérstaklega vegleg og hönnuður kemur fram
(creator)cre(skapari – notið þrengri heiti)Notið þrengra heiti, t.d. höfundur eða tónskáld
curatorcursýningarstjórnNotað um t.d. stjórnanda listsýningar
dancerdncdansari
dedicateedtesamið fyrirNotað um tónlistarmann sem tónverk er samið fyrir
degree granting institutiondggútskriftaraðiliStofnun sem útskrifar/veitir háskólagráðu
designerdsrhönnunMótun eða skipulag hluta, mannvirkja eða umhverfis til framleiðslu eða byggingar þar sem sameinað er fagurfræðilegt og hagkvæmt gildi
directordrtleikstjóriLeikstjóri kvikmynda og leikverka
distributordstdreifingaraðiliAðili sem ber ábyrgð á dreifingu útgefins efnis (einkum tónlistar, kvikmynda og hljóðbóka)
editoredtritstjórnRitstjóri greinasafns, fjölbindaverks eða tímarits, t.d. umsjón eða endurskoðun útgáfu, skýringar eða val efnis
(editor of compilation)edcritstjórn
enacting jurisdictionenjstjórnvaldNotað um það stjórnvald sem setur lög eða reglugerðir í tilteknu lögsagnarumdæmi
(film director)fmdleikstjóri
film editorflmklippariSá sem klippir kvikmynd. Notað við skráningu á kvikmyndum
(film producer) fmpframleiðandi
filmmakerfmkkvikmyndagerðarmaðurSá sem býr til kvikmynd og ber sem einstaklingur ábyrgð á tilurð og allri framkvæmd vegna kvikmyndarinnar
honoreehnrtil heiðursNotað um þann sem heiðurs- og afmælisverk eru skrifuð fyrir
hosthstþáttastjórnandiNotað um útvarps- og sjónvarpsþáttastjórnendur sem fá til sín gesti (t.d. Gísli Marteinn Baldursson og Egill Helgason)
host institutionhissýningarstaðurNotað t.d. um leikhús, listasafn eða tónleikasal þar sem listviðburður á sér stað
illustratorillmyndhöfundur
instrumentalistitrhljóðfæraleikariNotað um hljóðfæraleikara, einleikara og undirleikara
intervieweeiveviðmælandi
interviewerivrspyrill
(issuing body)isbútgefandi
(joint author)höfundur
lettererstafagerðNotað um myndskreytara sem sér um að teikna texta og hljóð í myndasögum
librettistlbthöfundur óperutextaNotað við skráningu á tónlist
lyricistlyrhöfundur söngtextaNotað við skráningu á tónlist
manufacturermfrframleiðandi prentefnisNotað um skipulagsheild sem framleiðir einkum óútgefið efni, t.d. fjölfaldað kennsluefni
(musician)mushljóðfæraleikari
narratornrtlesariT.d. lesari hljóðbókar eða þulur í sjónvarpsþætti
onscreen presenterospkynnir á skjáNotað um aðila sem birtist í mynd og kynnir eða segir frá (t.d. Ómar Ragnarsson í Stiklum eða Attenburough þar sem hann birtist í mynd)
performerprfflytjandiNotað um skipulagsheild, t.d. hljómsveit eða kór. Notað um einstaklinga þegar ekki er hægt að greina þrengra heiti, t.d. leikari, lesari, sögumaður, dansari, hljóðfæraleikari, söngvari
photographerphtljósmyndari
producerproframleiðandiNotað um framleiðanda kvikmynda, leikverka, hljóðrita o.s.frv., bæði einstakling og skipulagsheild
publisherpblútgefandiForleggjari, forlag, bókaútgefandi, útgefandi tónlistar o.s.frv.
puppeteerpptleikbrúðustjórnandi
recordistrcdupptakaNotað um þann sem tekur upp hljóð eða mynd
screenwriteraushandritshöfundurHöfundur kvikmyndahandrits og leikhandrits
singersngsöngvari
sponsorspnstyrktaraðili
storytellerstlsögumaðurNotað um framsögn og lestur með leikrænni tjáningu. Notið lesari í vafatilfellum
transcribertrcskrifariNotað um þann sem skrifar upp texta útfærslu (expression) án þess að breyta innihaldi eða bæta við, t.d. þann sem skrifar upp handrit
translatortrlþýðandi
(writer of afterword) höfundur viðprents
(writer of foreword) höfundur viðprents
(writer of introduction) winhöfundur viðprents
(writer of postface)höfundur viðprents
(writer of preface) wprhöfundur viðprents
       

Þýðingarteymi RDA valdi hlutverkaheiti á íslensku til skráningar í Gegni. Tillögum um fleiri heiti úr MARC Code List for Relators eða RDA Toolkit Relationship Designators má beina til Rögnu Steinarsdóttur, ragna.steinarsdottir (hjá) landsbokasafn.is.
Hlutverkalistinn inniheldur valorð og vikorð sem raðað er í stafrófsröð. Valorðin eru heiti á hlutverkum sem notuð eru í deilisviði e í marksviðum 100, 110, 700 og 710. Vikorðin sem vísað er frá eru skáletruð. Innan sviga eru yfirheiti sem einnig er vísað frá. Þýðinguna unnu Hildur Gunnlaugsdóttir, Ragna Steinarsdóttir og Sigrún J. Marelsdóttir.